Morele economie?

19 oktober
Vandaag werd mijn aandacht getrokken door een uitzending van Buitenhof.
De vraag was: Welke veranderingen zijn nodig om een kredietcrisis zoals nu, in de toekomst te voorkomen?
Twee wetenschappelijk werkzame economen , je zou bijna zeggen van verschillend economisch ras, gaven hun visie.

De ene man (econoom-overheid) pleitte wat mij betreft voor 'meer van het zelfde'
Bij deze uitleg werd ik ongeduldig en geprikkeld. Hoezo nog meer regels? Nog meer wetten? Nog meer verstarringen om vooral elke beweging te voorkomen? Nog meer zelfzucht en angstgedrag ontkennen, wat dan vervolgens zou toenemen? Nog meer controle en nog meer macht? Ik had het gevoel in een nog meer vernauwende en doodlopende steeg terecht te komen. De situatie beheersen om fouten uit te sluiten.

De tweede man (econoom-kunst en cultuur) gaf me een warm enthousiast gevoel. Er was een nieuw derde factor nodig volgens zijn visie. Dat zette me aan het denken.
Ik zag visioenen en mogelijkheden. Een 'samenleving' die zich bewust werd door deze crisis. In deze crisis (trouwens in elke) valt een ontwikkelings- of evolutiesprong te leren. Als je achter het geheim van de oorzaak en de fout die tot de crisis leidde kunt komen, dan kun je een nieuw proces opstarten. De oude fouten kunnen tijdens het nieuwe pad transformeren.

Econoom 1 (overheid) geloofde in de macht en beheersing.
In de kern was de boodschap: Meer macht, meer beheersing en meer controle. We weten inmiddels dat macht en angst een directe relatie hebben.'

Econoom 2 (kunst en cultuur) geloofde in transformatie binnen de samenleving.
Hij signaleerde een toenemend aantal mensen die zich (diep)schamen voor de hebzucht en waaruit deze narigheid is voortgekomen. Daarin ligt een kans om te transformeren.

De menselijke psyche houdt niet van het gevoel van schuld en schaamte.
Om die reden is in deze factoren een potentieel tot transformatie en verandering aanwezig. Ieder mens heeft ook een gevoel van 'juistheid'. Een soort morele code.
Het ego, het angstige element waar wij allen ook mee leven, verduistert dit element helaas al te vaak en hebzucht wordt regerend vorst.
Naar mijn mening kan inzicht in de eigen aard, kracht en zwakheden, ons bevrijden van deze narigheid.

Als het ego zich wat meer vertrouwen in het leven kan eigenmaken,
als men wat vaker de regel hanteert dat je een ander niet moet schaden
en helemaal nooit mag ontkennen dat jouw keuzes altijd een effect hebben naar de wereld om je heen, dan zijn we al een stuk verder.

Ik zie als oplossing een modern goed en kwaad principe, dat als norm heeft de liefde voor het leven in het algemeen en de betrekkingen die wij hebben met alle medebewoners op deze planeet. 'Wat gij niet wilt dat u geschiedt, doe dat ook een ander niet', is niet meer genoeg.
Indirect zijn de gevolgen van ons handelen door de jaren heen zo complex geworden dat we de gevolgen niet meer kunnen overzien. Dus keren we terug naar onszelf.

Het gevoel van schuld en schaamte is volgens mij de juiste toets, die bij ieder bestaat en voortdurend te raadplegen is. Je moet het wel willen voelen, maar nare gevoelens onderzoeken is lastiger dan ze onderdrukken. Bij zelfreflexie over schuld en schaamte bestaat een kans op een evolutionaire groeisprong in bewust handelen. Volgens mij bedoelde de tweede econoom dat.

De vraag die nog niet beantwoord werd is: "Hoe doen we dat dan?"
Ik kan geen andere raad geven dan: heb de moed om het gewoon en op je eigen manier te proberen als je vindt dat deze weg zinnig is en kansen biedt.
Met vallen en opstaan komen we altijd weer een stapje verder.
Ons bestaan is in principe leven en transformeren in vertrouwen...
Niet leven door macht en regeren door angsten, twijfels en onderdrukking van gemaakte fouten...